Rysunki dzieci

fragment pracy dyplomowej

Rysunki pięciolatka we wczesnej fazie jego rozwoju przypominają rysunki dzieci o rok młodszych, lecz są bardziej bogatsze w kolor i treść. Przedstawia ono na nich najczęściej osoby ze swego najbliższego otoczenia, chociaż też potrafi odwzorować obraz niedawno widziany, zapamiętany. Dziecko w wieku 5 lat jest ciekawe świata, dlatego też jeśli chodzi o kolory widniejące na jego rysunkach często są eksperymentalne, co nie oznacza, że dziecko nie umie trafnie dobrać kolorów do rzeczy, wręcz przeciwnie robi to doskonale, a pewne zaskakujące nas kolory mogą być wynikiem tylko i wyłącznie chęci zabawienia się kolorami przez dziecko. [1]

Jak już wspomniałam pięciolatek w swych rysunkach posługuje się schematem płaszczyznowym, co jest konsekwencją tego, że nie ma on zdolności odwzorowania obrazu na papierze w trójwymiarowej przestrzeni, dlatego też wszystko co rysuje jest płaskie. Rysunki postaci mogą być rysowane na podstawie dwóch czynników: albo podstawą do narysowania człowieka jest wyobraźnia własna dziecka, albo postacie zaobserwowane w otaczającym go środowisku. Najczęściej są to osoby najbliższe, takie jak mama, tata, brat, siostra, gdyż widzi ono te osoby najczęściej i to w ich obecności spędza większość swego czasu.

Do cech charakterystycznych rysunków dziecka należą:[2]

  1. Zarysowanie całych powierzchni tworzących tło rysunków
  2. Przedstawienie postaci z wyobraźni i z obserwacji
  3. Umiejętność ukazania postaci w ruchu biernym, np. w pozycji siedzącej, czy leżącej
  4. Postrzeganie wielu szczegółów (np. w twarzy) lub otaczającej rzeczywistości

Zamieszczony rysunek został wykonany przez pięcioletnie dziecko o imieniu Kamil , co widać na rysunku, bo dziecko samo go podpisało, co jest wynikiem tego iż chciało zaznaczyć swoją własność i „prawa autorskie”.

Rysunek składa się tak jakby z dwóch części : części górnej w skład , której wchodzi słońce i chmury i części dolnej , w skład której wchodzi tor wyścigowy, przy którym znajduje się pas zieleni i samochody wyścigowe.

Na pierwszy rzut oka widoczne jest zaznaczenie szczegółów takich jak choćby pas zieleni, ale też drzwi w czerwonym samochodzie. Z psychologicznego punktu widzenia kolor ten przed szóstym rokiem życia może oznaczać dynamikę, pobudzenie, potrzebę ruchu co jest jeszcze bardziej zaakcentowane samochodem wyścigowym, który w rzeczywistości rozwija bardzo duże prędkości, o wiele większe niż normalne samochody osobowe. Wniosek jest taki, że najwyraźniej chłopiec o imieniu Kamil, który narysował ten obrazek jest dzieckiem ruchliwym, spontanicznych, jak też co najważniejsze jego zainteresowaniem są samochody. Rysunek wg mnie został na wpół wykonany na podstawie oglądanych programów emitowanych w telewizji z zawodami samochodowymi (rajdowymi).

Z rozmowy przeprowadzonej przeze mnie z tym dzieckiem wynikało, że chciałby w przyszłości być kierowcą rajdowym i jeździć w Formule 1, tak jak Robert Kubica.

Widocznie również jest zaznaczony kolor niebieski zwykle zarezerwowany dla płci żeńskiej. Symbolizuje on takie cechy osobowości jak wrażliwość, emocjonalność, podatność na bodźce.

Żółte słońce symbolizuje otwartość, radość, optymizm. Na rysunku Kamila zajmuje ono niewielką część, chodź jest widoczne, co może wskazywać na chęć pójścia własną drogą, ale może coś mu tę chęć ograniczać; lub po prostu jego tymczasowe życie jest uzależnione od wychowawców z ośrodka, w którym się znajduje, bo to oni w większości podejmują za niego wszelkie decyzje i narzucają własną wolę.

Na wyżej zamieszczonym rysunku uwagę zwracają dwa pozostałe samochody, które są w czarnym kolorze, co może stanowić niepokój dla jego opiekunów, gdyż ten kolor oznacza negację, smutek, brak nadziei. Warto zwrócić również uwagę na to, że dziecko rysując ten obrazek pozostawało poza opieką rodziców biologicznych, co może wpływać na odczuwany smutek przez dziecko, pod ich nieobecność.

Szary tor wyścigowy jest z psychologicznego punktu widzenia neutralny, bo tylko wielość rysunków narysowanych przez dziecko z nadmiernym użyciem szarego koloru może wskazywać na problemy w wyrażaniu własnych uczuć. Czego nie możemy stwierdzić po zamieszczonym wyżej rysunku, gdyż jest pojedynczym obrazkiem tego dziecka. Choć może o tym również świadczyć pusta przestrzeń niezagospodarowana przez dziecko, dając sygnał o pustce uczuciowej, lub wspomnianych przeze mnie trudnościach w wyrażaniu uczuć (symbolizująca nieuchronność i wolność, ciszę i marzenia).

Droga spełnia również funkcję komunikacyjną , która określa komunikację i więzi między dzieckiem, a bliskimi mu osobami, tak jak przedstawione samochody możemy rozpatrywać z punktu widzenia łączności czegoś ze sobą.

Linie na rysunku są raczej zdecydowane i przybierają kształt okrągłości jak i kątów, co jest oznaką męskości i uroku. Może być dowodem bierności dziecka, lękliwości i zbyt małej siły psychicznej, by się bronić przed wszelkiego rodzaju urazami, zachowaniami krzywdzącymi.

 

Ten rysunek został wykonany również przez dziecko pięcioletnie, dziewczynkę o imieniu Krysia. Przedstawia on dziewczynkę trzymającą w ręku mikrofon. Z rozmowy przeprowadzonej przeze mnie z dzieckiem po narysowaniu obrazku dowiedziałam się, że dziewczynka narysowała samą siebie jak śpiewa, gdyż bardzo lubi muzykę i chciałaby w przyszłości zostać piosenkarką, tak jak Hanna Montana (nastoletnia amerykańska piosenkarka w bardzo młodym wieku robiąca karierę artystyczną).

Jak wynika z powyższego, dziewczynka ma marzenia i zainteresowania skupione wokół muzyki. Chce doskonalić swój talent i być sławna tak jak królująca na amerykańskich scenach Hanna Montana.

Obrazek został wykonany raczej z wyobraźni dziewczynki, jak też z emitowanych w TV różnych klipów wspomnianej prze zemnie artystki muzycznej.

Ilustracja jest dość duża, lecz ma wiele wolnych miejsc, co może świadczyć o pustce, marzeniach, jak też o problemach z wyrażaniem uczuć. Narysowana postać ma długie brązowe włosy. Hanna Montana również ma długie włosy, lecz blond, ale dziewczynka narysowała takie dlatego, że to ona jest tą „słynna piosenkarką” i ma włosy koloru brązowego. Twarz postaci nie jest do końca kompletna gdyż nie ma na niej brwi, rzęs i zaznaczonych uszu, co może świadczyć nie tyle o roztropności dziecka, co o jeszcze wczesnej fazie jego rozwoju manualno- intelektualnego.

Sukienka narysowanej piosenkarki jest w kolorze ciemnego fioletu, który jest mieszaniną niebieskiego i czerwonego. Moją one odmienna symbolikę w stosunku do siebie. Fiolet jest kolorem wyrażającym odmienność, pragnienie czegoś innego, nowego. Z jednej strony jego symbolika może skłaniać się ku mistycyzmowi, a z drugiej przy częstym pojawianiu się tego koloru w rysunkach dziecka ku lękliwości, niepokoju i sprzecznym popędom.

Ogólnie można powiedzieć, że na ilustracji panują ciemne kolory. Może to wynikać z tego, że dziecko albo nie miało możliwości posiadania innych kredek, albo odkryło nowe kolory i testowało je na swojej kartce papieru.

Linie są zaokrąglone, ale też proste i wyraźne z nierównościami. Na pierwszy rzut oka można powiedzieć, że dziecko nie starało się nad wykonywaniem tego rysunku. Może to być wynik nie wyćwiczonej ręki.

Dziecko w końcowej fazie wieku przedszkolnego, czyli w wieku 6 lat bardzo lubi rysować, wręcz bawi się rysowaniem. Jest ono mu tak niezbędne, jak tlen człowiekowi do oddychania. Wiek ten jest momentem, w którym tak jak w latach wcześniejszych jego życia uzewnętrznia wszystkie swoje uczucia, myśli, doświadczenia, właśnie w postaci rysunków. Całą otaczającą je rzeczywistość chciałoby przedstawić w postaci rysunków, dlatego też ilustracje sześcioletniego dziecka są bardzo bogate w szczegóły i treściwe. Takie dziecko można nazwać wręcz kronikarzem własnego życia, gdyż wszystko co dla niego nowe, dopiero co odkryte chciałoby przelać na papier.

Sześciolatek jest raczej dzieckiem żywym, którego większość aktywności stanowi zabawa w różnych postaciach: indywidualna, jak tez w grupie rówieśników. Co jest częstą tematyką jego ilustracji. Przedstawia ono kolegów razem z nim się bawiących, osoby mu bliskie, miejsca, w których przebywa.

Dzieci w wieku przedszkolnym lubią upodabniać się do swych opiekunów, dlatego też bardzo często ich naśladują, a przy tym odkrywają tajniki ich dorosłego życia. Dzięki temu same uczą się życia, estetyki, odnajdywania nowych rozwiązań. Za przykład może posłużyć przebieranie się małych dziewczynek w stroje ich mam. Uczy to ich odpowiedniego dobierania kolorów, kształtowania własnego gustu.

Cechami charakterystycznymi rysunków dziecka sześcioletniego są:[3]

  1. Przedstawiaj ą różne sceny rodzaj owe
  2. Rysunki postaci są przedstawione z przodu, z boku, w ujęciu 3/4 oraz z tyłu
  3. Nowe ustawienie nóg- w kontrapoście, czyli jedna noga lekko wysunięta do przodu, a druga nieco zgięta.
  4. Tło w rysunkach jest bardzo kolorowe, nawet przyozdobione drobnymi wzorkami.
  5. Pojawia się perspektywa rzędowa.
  6. Postacie (szczególnie kobiece) mają bardzo kolorowe i ciekawie ozdobione stroje, spinki we włosach i dużo ozdób typu: kolczyki, bransoletki, pierścionki.
  7. Dziecko rysuje sceny , które zapamiętało oraz wymyśla nowe, których nigdy nie widziało, tworząc tzw. nową rzeczywistość (np. martwe natury z pamięci).
  8. Rysunki mogą przedstawiać zarówno pojedyncze osoby, jak i dwie lub więcej postaci.

Powyższy rysunek przedstawia bieżnię do zawodów lekkoatletycznych i stojące przed metą dwie zawodniczki. Został on wykonany przez dziewczynkę sześcioletnią, która bardzo lubi sport (lekkoatletykę) i w przyszłości chciałaby biegać zawodowo. Wokół tego kształtują się jej zainteresowania. Z mojej obserwacji również wynika, że jest to dziecko dość żywe, ruchliwe , które nie lubi zabawy w pojedynkę, co widać na ilustracji, gdzie do biegów startują dwie osoby, a nie jedna, co jest również cechą rysunków sześcioletniego dziecka wymienioną przeze mnie wyżej, gdyż przedstawia ono bardzo często swoich rówieśników.

Obrazek jest dość bogaty w kolory, jak też całkowicie wypełniony, co świadczy o coraz większym rozwoju dziecka. Jest podzielony na pół: część nieba wraz ze słońcem i część ziemi w skład, której wchodzą: trawa, bieżnia, zawodnicy i znak z napisem „Meta” oznaczający początek trasy dla uczestników zawodów.

Dominująca zieleń z psychologicznego punktu widzenia może oznaczać duży szacunek do samego siebie, jak też akceptacji, poważania i uznania w oczach innych ludzi. Błękit nieba jest jak najbardziej jednym z kolorów przypisywanych płci żeńskiej, ze względu na to, że symbolizuje emocjonalność, wrażliwość, tkliwość, podatność na różnego rodzaju bodźce, spokój ducha, wyciszenie, zrelaksowanie.

Warto również zwrócić uwagę na to, że ilustracja bogata jest w szczegóły: postacie ludzkie całkowicie wypełnione kolorami z każdym niezbędnym elementem ciała, nawet palcami u rąk, które również są pokazane w ruchu, a nie spoczynku, zaznaczony kwiatek na trawie koło bieżni, sam napis „Meta” jest szczegółem.

Ogólnie rzecz biorąc można powiedzieć, że dominuje przewaga kolorów zimnych takich jak zieleń, czy błękit, które mogą świadczyć o rezerwie, introwersji i nieśmiałości dziecka wykonującego taki rysunek.

Należałoby zwrócić uwagę na zaostrzone cienie i prążkowania , które mogą być niepokojącym sygnałem dla jego opiekunów, gdyż jak dowodzą specjaliści świadczy to o silnie odczuwanym lęku przez dziecko. Jego potrzeba bezpieczeństwa prawdopodobnie nie jest zaspokojona.

Ten rysunek został wykonany przez chłopca o imieniu Adrian, co też jest zaznaczone na obrazku w postaci ramki przypiętej do jednego z ludzików i wpisanej w nią właśnie to imię.

Chłopiec, podobnie jak dziewczynka wykonująca poprzednio interpretowany przeze mnie rysunek, jest miłośnikiem sportu. Interesującą go dyscypliną jest piłka nożna, co można zaobserwować po zaznaczonych konturach boiska i bramek po obydwu jego końcach.

Jego ilustracja jest cała zapełniona, z ramką widniejącą na około boiska, przez co dziecko może zaznaczać swoje własne granice, chce je posiadać, jak też chce aby inni je respektowali.

Przeważającym kolorem jest zielony w dwóch odcieniach; bardziej seledynowym i ciemnym zielonym wpadającym z kolor morski. Zieleń wiąże się z wieloma aspektami osobowości, szczególnie z szacunkiem do samego siebie oraz potrzebą uznania i poważania ze strony innych. W tym sensie podkreśla ona wartość wymiany bądź pragnienie porozumienia.[4] Niestety różne cienie i prążki mogą być oznaką przeżywanego silnego leku przez dziecko.

Wyraźnie jest też zaznaczona grupa piłkarzy, którzy zapewne są jego kolegami, z którymi często gra w piłkę nożną. Każda postać ma swoje miejsce i są one podzielone na dwie drużyny: „pomarańczowych”, czyli ludziki w jasnych, pomarańczowych strojach i grupę „brązowych”, czyli ludziki w brązowych strojach.

[1] A. Kalbarczyk, Najważniejsze lata czyli jak rozumieć rysunki małych dzieci, Kraków 2009, s. 61

[2] Ibidem, s. 65

[3] Ibidem, s. 75

[4] S. Chermet-Carroy, Zrozum rysunki dziecka czyli jak interpretować rysunki małych dzieci, Łódź 2005, s. 26.